گرجستان دقیقا کجاست؟

گرجستان کشوری با موقعیت منحصربه فرد در قفقاز جنوبی است که پلی میان اروپا و آسیا محسوب می شود. این سرزمین از غرب به دریای سیاه، از شمال به روسیه و از جنوب به ترکیه و ارمنستان و از شرق به آذربایجان محدود می شود و پایتخت آن تفلیس است. این موقعیت ژئوپلیتیکی و جغرافیایی خاص، گرجستان را به کشوری با اهمیت استراتژیک و فرهنگی غنی تبدیل کرده است. در ادامه، ابعاد مختلف این کشور زیبا از جمله موقعیت، نام شناسی، تاریخ، آب و هوا، ناهمواری ها، آب شناسی، جمعیت شناسی، فرهنگ، اقتصاد و گردشگری آن را به تفصیل بررسی خواهیم کرد تا درک جامع تری از این سرزمین به دست آید.

موقعیت

گرجستان، این کشور تاریخی و کهن، در منطقه راهبردی قفقاز جنوبی واقع شده است. این سرزمین به عنوان یک گذرگاه طبیعی میان قاره ای، مرزهای مشترکی با کشورهای مهم منطقه دارد. در بخش غربی، کرانه های زیبای دریای سیاه، گرجستان را به آب های آزاد متصل می کند.

در شمال، گرجستان همسایه فدراسیون روسیه است که مرزهای مشترک وسیعی را در امتداد رشته کوه های قفقاز بزرگ در بر می گیرد و از اهمیت نظامی و استراتژیک بالایی برخوردار است. این مرزها، مسیرهای حیاتی ارتباطی قفقاز مرکزی و غربی را بین روسیه، گرجستان، ارمنستان و ایران فراهم می آورد.

در شرق، گرجستان با جمهوری آذربایجان هم مرز است که از طریق آن، مسیرهای عمده ارتباطی به دریای خزر و ایران می گذرد. همچنین، خطوط انتقال انرژی مانند لوله نفت باکو-سوپسا از این منطقه عبور می کند. در جنوب، این کشور به ترتیب از شرق به غرب با آذربایجان، ارمنستان و ترکیه دارای مرز مشترک است که هر یک از این مرزها، ابعاد اقتصادی و فرهنگی خاص خود را دارند و نقش مهمی در روابط منطقه ای ایفا می کنند.

مساحت کلی گرجستان حدود ۶۹,۷۰۰ کیلومتر مربع است که آن را به دومین جمهوری بزرگ قفقاز جنوبی از نظر وسعت تبدیل می کند. این سرزمین به صورت طولی در امتداد مدارات کشیده شده و طول آن حدود ۳۷۰ کیلومتر و حداکثر عرض آن ۲۰۰ کیلومتر است. این گستره جغرافیایی، تنوع اقلیمی و طبیعی چشمگیری را در این کشور موجب شده است.

نقشهٔ گرجستان

بر روی نقشه، گرجستان به وضوح در منطقه اوراسیا، یعنی جایی که دو قاره بزرگ اروپا و آسیا به هم می رسند، قابل مشاهده است. این موقعیت، نقش تاریخی گرجستان را به عنوان یک پل فرهنگی و تجاری در مسیر جاده ابریشم توجیه می کند. پایتخت این کشور، شهر تفلیس، در قلب این سرزمین قرار گرفته و به عنوان مرکز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی گرجستان عمل می کند.

نقشه گرجستان نشان دهنده یک سرزمین عمدتاً کوهستانی است که رشته کوه های قفقاز بزرگ و قفقاز کوچک، بخش عمده ای از آن را پوشانده اند. این ناهمواری ها، علاوه بر زیبایی های طبیعی، به تنوع زیستی و اقلیمی این کشور نیز کمک شایانی کرده اند. وجود دریای سیاه در غرب، دسترسی این کشور را به آب های بین المللی فراهم می سازد که برای تجارت و گردشگری حیاتی است.

مرزهای گرجستان با همسایگان خود، نه تنها خطوط سیاسی، بلکه نقاط تلاقی فرهنگ ها و تمدن های مختلف بوده اند. این همسایگی ها، به ویژه با روسیه در شمال و ترکیه در جنوب، تأثیرات عمیقی بر تاریخ و هویت گرجستان گذاشته اند. این کشور با وجود وسعت نسبتاً کم خود، از نظر جغرافیایی و ژئوپلیتیکی، جایگاه مهمی در منطقه قفقاز و فراتر از آن دارد.

تقسیمات کشوری و اداری

گرجستان از نظر تقسیمات کشوری، به ۸ استان، یک منطقه خودمختار (اوستیای جنوبی که به نام سامچابلو نیز شناخته می شود) و دو جمهوری خودمختار به نام های آجاریا و آبخازیا تقسیم می گردد. پایتخت آجاریا، شهر باتومی و مرکز آبخازیا، شهر سوخومی است. این جمهوری های خودمختار و منطقه خودمختار، از نظر اداری زیر نظر دولت مرکزی گرجستان فعالیت می کنند، هرچند که وضعیت آبخازیا و اوستیای جنوبی از زمان فروپاشی شوروی، مورد مناقشه بوده است.

پایتخت گرجستان، شهر تفلیس است که بزرگترین و پرجمعیت ترین شهر این کشور نیز به شمار می رود. از دیگر شهرهای مهم گرجستان می توان به کوتائیسی، روستاوی، زوگدیدی، گوری و پوتی اشاره کرد. هر یک از این شهرها و مناطق، دارای ویژگی های خاص جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی خود هستند که به تنوع کلی کشور می افزایند.

آجاریا با مساحت تقریبی ۳ هزار کیلومتر مربع در بخش جنوبی ساحل دریای سیاه قرار دارد و به دلیل موقعیت ساحلی و آب و هوای معتدل، یکی از مناطق مهم گردشگری گرجستان محسوب می شود. اوستیای جنوبی با مساحت حدود ۳.۹ هزار کیلومتر مربع در دامنه های جنوبی قفقاز بزرگ واقع شده است. این تقسیم بندی ها، مدیریت مناطق مختلف کشور را با توجه به ویژگی های محلی آن ها تسهیل می کند.

نام شناسی

نام «گرجستان» در زبان فارسی، ریشه ای کهن دارد و با اسامی مشابهی چون «گردستان»، «ویروزان»، «ویروژان»، «گرزان» و «گرژان» در منابع ایرانی شناخته می شود که همگی ارتباط معنایی نزدیکی با یکدیگر دارند. این اسامی، گواه بر پیوندهای تاریخی عمیق میان ایران و این سرزمین قفقازی است. در منابع یونان باستان و امپراتوری روم، گرجی های شرقی اولیه را «ایبریا» توصیف می کردند، نامی که در زمان باستان برای این منطقه رایج بود.

مردم گرجستان خود را «کارت وِ لِ بی» می نامند و کشورشان را «سا کارت وِ لُ» و زبانشان را «کار تو لی». مورخان گرجی، مردمان این سرزمین را از نسل «کارتلوس» می دانند. در زبان های غربی، نام «Georgia» رایج است که برخی آن را برگرفته از واژه یونانی «گئورگوس» (به معنای کشاورز) می دانند، به دلیل ماهیت کشاورزی این سرزمین.

با این حال، پروفسور الکساندر میکابریدزه اشاره می کند که این تعاریف توسط جامعه علمی رد شده اند و ریشه این اصطلاح را به کلمه فارسی «گرگ» (gurg) نسبت می دهند که بعدها در بسیاری از زبان های اسلاوی و اروپای غربی سازگاری یافته است. نظریه دیگری نیز وجود دارد که آن را برگرفته از نام باستانی «گرگان» در نزدیکی گرجستان می داند. این تنوع در نام گذاری، نشان دهنده اهمیت و تعاملات گسترده این سرزمین با تمدن های مختلف در طول تاریخ است.

تاریخ

تاریخ گرجستان، مملو از فراز و نشیب ها و تأثیرپذیری از تمدن های بزرگ منطقه است. از هزاره دوم پیش از میلاد، قبایل گرجی یگانگی خود را آغاز کردند و در جنوب شرقی گرجستان باستان، اتحادیه های دیائوخی و کولخیس شکل گرفتند. این منطقه در برهه هایی تحت نفوذ امپراتوری های هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان قرار داشت، به خصوص در زمان ساسانیان که خاندان های ایرانی تبار تأثیرات عمیقی بر تحولات ایبریا (گرجستان) گذاشتند.

تأسیس پادشاهی «ایبریا» به پایتختی «متسختا» در سده چهارم پیش از میلاد، نقطه عطفی در تاریخ گرجستان بود. این دوره تا حمله مغول در سده سیزدهم میلادی، نسبتاً با صلح و آرامش همراه بود. پس از آن، گرجستان با ایستادگی در برابر حملات ایران، عثمانی و روسیه، تاریخی پر از مقاومت را تجربه کرد. نقطه اوج ارتباط گرجستان و ایران، دوران صفویه بود که گرجی ها به مقامات عالی لشکری و حکومتی در ایران رسیدند.

پس از صفویان، نادرشاه افشار و سپس آقامحمدخان قاجار به گرجستان حمله کردند که منجر به کوچاندن هزاران گرجی به ایران شد. در سال ۱۷۸۳ میلادی، طبق معاهده گئورگیوسک، گرجستان تحت حمایت روسیه قرار گرفت و در سال ۱۸۰۱ میلادی، به عنوان یکی از فرمانداری های روسیه تزاری اعلام شد. پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۸، گرجستان استقلال خود را اعلام کرد، اما در سال ۱۹۲۱ با حمله ارتش سرخ شوروی، به مدت ۷۰ سال یکی از جمهوری های شوروی بود.

در سال ۱۹۹۱ میلادی، گرجستان به استقلال رسمی دست یافت. اما این استقلال با چالش های داخلی از جمله مناقشات آبخازیا و اوستیای جنوبی همراه بود. جنگ روسیه و گرجستان در سال ۲۰۰۸، بار دیگر بر سر این مناطق مورد مناقشه، تنش ها را افزایش داد. امروزه، گرجستان به دنبال عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو است و این تاریخ پرفراز و نشیب، هویت ملی و جهت گیری های سیاسی آن را شکل داده است.

گرجستان، سرزمینی با قدمت فرهنگی و تاریخی عمیق، همواره در چهارراه تمدن ها قرار داشته و از دوران باستان تا به امروز، نقش مهمی در تحولات منطقه قفقاز ایفا کرده است.

آب و هوا

آب و هوای گرجستان به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص آن، بسیار متنوع و منحصر به فرد است، به طوری که هر چهار فصل سال را می توان در یک زمان در نقاط مختلف آن مشاهده کرد. این تنوع اقلیمی، از تأثیرات متقابل دریای سیاه در غرب و رشته کوه های قفقاز در شمال و شرق ناشی می شود.

در کناره های دریای سیاه، به ویژه در گرجستان غربی، آب و هوایی معتدل و مرطوب حاکم است که با تابستان های گرم و زمستان های معتدل و بارانی مشخص می شود. توده های هوای اشباع شده از بخارات آب دریای سیاه از سمت غرب وارد دالان قفقاز شده و در گرجستان غربی، بارش های متناوب و فراوان را به همراه دارند. این منطقه، پوشش گیاهی سرسبز و غنی دارد.

با گذر از رشته کوه های سورامی، مسختی و ارسیانی به سمت گرجستان شرقی، میزان رطوبت کاهش یافته و آب و هوا خشک تر می شود. این بخش از کشور دارای تابستان های گرم تر و خشک تر و زمستان های سردتر است. با این حال، در مناطق کوهستانی، به ویژه در ارتفاعات قفقاز بزرگ، آب و هوای آلپی با زمستان های بسیار سرد و پوشش برف ضخیم غالب است که حتی در تابستان نیز قله های مرتفع پوشیده از برف باقی می مانند.

کوه های قفقاز بزرگ، مانند قازبگی با ارتفاع ۵,۰۴۷ متر، سدی طبیعی در برابر توده های هوای سرد شمالی ایجاد می کنند و به همین دلیل، مناطق جنوبی تر از آب و هوای معتدل تری برخوردارند. این تنوع اقلیمی، امکان کشت انواع محصولات کشاورزی و توسعه گردشگری با محوریت طبیعت گردی را در این کشور فراهم آورده است.

ناهمواری ها

سرزمین گرجستان عمدتاً کوهستانی است؛ بیش از ۸۰٪ قلمرو این کشور را کوهستان ها و تپه ماهورها پوشانده اند که از نظر زمین شناسی و ساختار ناهمواری، به دو بخش اصلی قفقاز بزرگ و قفقاز کوچک تقسیم می شوند. این ویژگی های توپوگرافی، تأثیر بسزایی بر اقلیم، آب شناسی و تنوع زیستی گرجستان گذاشته است. فعالیت های لرزه خیزی نیز در نواحی دارای ساختار آتشفشانی در گرجستان جنوبی، به ویژه در فلات جاواختی، آشکار است.

قفقاز بزرگ

بخش گرجستان در رشته کوه های قفقاز بزرگ، با قلل صخره ای برافراشته و یخچال های طبیعی وسیع مشخص می شود. این رشته کوه عظیم که از غرب به شرق امتداد دارد، در بسیاری از نقاط بالاتر از خط برف های دائمی قرار گرفته است. بلندترین قله گرجستان، قازبگی، با ارتفاع ۵,۰۴۷ متر در شمال شرق این کشور واقع شده و نمادی از عظمت این ناهمواری هاست.

قلل قفقاز بزرگ پوشیده از برف های دائمی هستند و فرسایش ناشی از تغییرات شدید دما در شبانه روز، منجر به تخریب حتی سنگ های سختی مانند گرانیت و گنیس شده است. آبشارهای یخی و نهرهای بی شمار که از ذوب یخچال ها سرچشمه می گیرند، رودخانه های کوهستانی را تغذیه می کنند. گذرگاه های کوهستانی، که اغلب جاده ای مالرو هستند، در ارتفاعات ۲۴۰۰ تا ۳۰۰۰ متری از سطح دریا قرار دارند و عبور و مرور را در این مناطق دشوار می سازند.

قفقاز بزرگ، نه تنها یک مانع طبیعی در برابر توده های هوای سرد شمالی است، بلکه منبع اصلی آب برای بسیاری از رودخانه های مهم گرجستان نیز محسوب می شود. این رشته کوه، با جنگل های انبوه، دره های عمیق و چشم اندازهای خیره کننده، یکی از مهم ترین مناطق طبیعی و گردشگری گرجستان به شمار می رود که میزبان گونه های جانوری منحصر به فرد نیز هست.

قفقاز کوچک

قفقاز کوچک، بخش دیگری از منطقه کوهستانی گرجستان است که در امتداد مرزهای جنوبی این کشور کشیده شده و از نظر ساختار و ناهمواری، دارای دو قسمت جداگانه است. قسمت شمالی آن شامل رشته کوه های چین خورده حاشیه ای و بلندی های آتشفشانی جاواختی است. این منطقه، به ویژه فلات جاواختی، با زنجیره ای از مخروط ها و گنبدهای آتشفشان های خاموش، چشم اندازی منحصربه فرد را به وجود آورده است.

قسمت دیگر قفقاز کوچک، که از دریای سیاه تا تفلیس کشیده شده است، عمدتاً از سنگ های آتشفشانی ترشیاری پایین تشکیل شده است. این رشته کوه ها، اگرچه به بلندی قفقاز بزرگ نیستند، اما نقش مهمی در تقسیم بندی اقلیمی و آب شناسی کشور ایفا می کنند. رشته کوه های سورامی، مسختی و ارسیانی که جزئی از قفقاز کوچک هستند، رودهای گرجستان را به دو حوضه دریای سیاه و دریای خزر تقسیم می کنند.

فعالیت های تکتونیکی و وجود چشمه های آب گرم و معدنی در بسیاری از نقاط گرجستان، به ویژه در این منطقه، نشان دهنده ماهیت آتشفشانی و زلزله خیز بودن قفقاز کوچک است. این ویژگی ها، علاوه بر ایجاد مناظر طبیعی زیبا، منابع مهمی از آب های گرم و معدنی را برای استفاده های درمانی و گردشگری فراهم آورده اند.

آب شناسی

سیستم آب شناسی گرجستان تحت تأثیر ناهمواری ها و شرایط اقلیمی آن، به دو حوضه اصلی دریای سیاه و دریای خزر تقسیم می شود که رشته کوه های سورامی، مسختی و ارسیانی، خط آب پخشان را تشکیل می دهند. رودخانه های حوضه دریای سیاه، به دلیل بارندگی فراوان در گرجستان غربی، شبکه متراکم تر و حجم آب بیشتری دارند. این رودها عمدتاً کوچک هستند و مستقیماً به دریای سیاه می ریزند.

در گرجستان شرقی، رودخانه ها دارای جریان های فصلی هستند و در تابستان ممکن است خشک شوند. رود متکواری (کورا)، مهم ترین رود گرجستان شرقی است که از ترکیه سرچشمه گرفته و پس از عبور از گرجستان و آذربایجان به دریای خزر می ریزد. رودخانه های کوهستانی مملو از ماهی قزل آلا هستند و بسیاری از رودها از چشمه ها و آب های زیرزمینی تغذیه می شوند.

گرجستان از نظر منابع برق آبی جایگاه مهمی در منطقه و حتی در مقایسه با بسیاری از کشورهای اروپایی دارد. سد انگوری، یکی از بزرگترین سدهای جهان، نمونه ای از بهره برداری از پتانسیل آبی این کشور است. تعداد دریاچه های گرجستان اندک و اغلب کوچک هستند، اما از نظر منشأ متفاوت و دارای زیبایی خاصی هستند؛ مانند دریاچه بازالتی و دریاچه لیسی در نزدیکی تفلیس.

در رشته کوه های قفقاز مرکزی در قلمرو گرجستان، تعداد زیادی یخچال طبیعی وجود دارد که رودهای بزرگی مانند ریونی، انگوری و تِرِک را تغذیه می کنند و در فصول گرم، با ذوب شدن یخ ها، حجم زیادی آب به رودخانه ها سرازیر می شود. علاوه بر این، چشمه های آب گرم و معدنی متعددی مانند برجومی و تسقالتوبو در سراسر گرجستان یافت می شوند که به دلیل خواص درمانی، شهرت جهانی دارند و از جاذبه های طبیعی این سرزمین به شمار می روند.

جمعیت شناسی

بر اساس آخرین آمار مرکز آمار گرجستان در ژانویه ۲۰۲۱، جمعیت این کشور به ۳,۷۲۸,۶۰۰ نفر رسیده است. این رقم نشان دهنده افزایش حدود ۱۲,۰۰۰ نفری نسبت به سال ۲۰۲۰ است. بیش از ۳۲٪ از کل جمعیت گرجستان، معادل ۱,۲۰۲,۷۰۰ نفر، در پایتخت این کشور، شهر تفلیس، زندگی می کنند که تمرکز جمعیتی بالایی را نشان می دهد.

توزیع جنسیتی جمعیت در گرجستان نسبتاً متعادل است، به طوری که حدود ۴۸٪ از کل جمعیت را مردان و ۵۲٪ را زنان تشکیل می دهند. این نسبت جمعیتی در سال های اخیر بدون تغییر خاصی باقی مانده است. نرخ سواد در بزرگسالان (۱۵ سال و بالاتر) در گرجستان بسیار بالا و تقریباً ۱۰۰٪ اعلام شده است که نشان دهنده سیستم آموزشی قوی و دسترسی گسترده به آموزش در این کشور است.

ساختار سنی جمعیت نیز حاکی از آن است که در سال ۲۰۰۷، ۱۹٪ از جمعیت زیر ۱۴ سال، ۶۶٪ بین ۱۵ تا ۶۴ سال و ۱۵٪ بالای ۶۵ سال بوده اند. میزان امید به زندگی در گرجستان در سال ۲۰۰۴، ۷۰.۶ سال گزارش شده است. جمعیت روستایی گرجستان در سال ۲۰۰۱، ۴۴٪ از کل جمعیت بود که نسبت به سال ۱۹۸۰ (۴۸٪)، روند نزولی را تجربه کرده است، در حالی که جمعیت شهری رو به افزایش بوده است.

از نظر ترکیب قومیتی، گرجی ها با ۸۳.۸٪، بزرگترین قوم این کشور هستند و قدرت مرکزی در اختیار آن هاست. اقلیت های قومی بزرگ شامل آذربایجانی ها (۶.۵٪)، ارمنی ها (۵.۷٪)، روس ها (۱.۵٪)، آسی ها (۰.۹٪) و کردها (۰.۸٪) هستند. از نظر مذهبی، اکثریت مردم (حدود ۷۰٪) مسیحی ارتدکس گرجی هستند و اسلام دومین دین بزرگ در این کشور محسوب می شود که عمدتاً توسط آذربایجانی ها و آجاریایی ها پیروی می شود.

فرهنگ

فرهنگ گرجستان، عنصری اصلی از هویت قفقاز است و با وجود اشتراکات با فرهنگ های همسایه، غنا و اصالت خاص خود را داراست. این فرهنگ، ریشه های عمیقی در تاریخ این سرزمین دارد و از طریق ادبیات، هنر، معماری و آداب و رسوم، نمود پیدا می کند. مسیحیت ارتدکس گرجی، نقشی محوری در شکل گیری و حفظ این فرهنگ داشته است.

ادبیات گرجی قدمتی ۲,۵۰۰ ساله دارد و از قدیمی ترین آثار آن می توان به «شهادت شوشانیک» (قرن پنجم میلادی) اشاره کرد که مشحون از ایده وفاداری به میهن است. قرون ۱۲ و ۱۳ میلادی، دوران طلایی ادبیات کلاسیک گرجی محسوب می شود که آثاری چون «ویسرامیانی» و منظومه های مدح و تحسین آمیز در آن پدید آمدند.

هنر گرجی نیز از زمان باستان در اوج شکوفایی بوده و شامل معماری، نقاشی، مجسمه سازی، کنده کاری روی فلز و سفال می شود. خوشنویسی گرجی با قرن ها سابقه و حفظ آن توسط راهبان کلیسای ارتدکس، گنجینه ای ملی محسوب می شود. سینمای گرجستان نیز با ساخت ده ها فیلم هنری، کارتون و مستند، موفقیت های بین المللی کسب کرده است.

تئاتر گرجستان، از بدو پیدایش، گام در مسیر رئالیسم نهاد و با نمایشنامه های ملی و بازیگران هنرمند، جنبشی نیرومند را در پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم به وجود آورد. موسیقی گرجی نیز با قدمت و غنای خود، به ویژه آوازهای سه صدایی وابسته به سرودهای کلیسایی در قرون وسطی، شهرت جهانی دارد. رقص گرجی نیز از رقص های سنتی و فولکلوریک منطقه قفقاز است که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و توسعه یافته است.

زبان

زبان گرجی (Kartuli Ena)، زبان رسمی کشور گرجستان و زبان مادری مردم گرجی است. این زبان یکی از زبان های قفقازی و از خانواده زبان های کارتولی به شمار می رود. یکی از ویژگی های منحصربه فرد زبان گرجی، داشتن سیستم نوشتاری مخصوص به خود است که یکی از تنها چهارده الفبای موجود در جهان محسوب می شود.

این سیستم نوشتاری شامل سه الفبای هم ارز به نام های آسومتاورولی، نوسخوری و مخدرولی است که امروزه تنها الفبای مخدرولی به صورت رسمی و گسترده مورد استفاده قرار می گیرد. قدیمی ترین کتیبه کشف شده به زبان گرجی که با الفبای آسومتاورولی نوشته شده، مربوط به سده یکم پیش از میلاد مسیح است که نشان دهنده قدمت و اصالت این زبان است.

زبان گرجی با وجود ریشه های باستانی خود، در طول تاریخ تکامل یافته و ادبیات غنی و پرباری را به وجود آورده است. این زبان، نه تنها ابزاری برای ارتباط، بلکه بخشی جدایی ناپذیر از هویت ملی و فرهنگی مردم گرجستان است. در کنار زبان گرجی، در مناطق مختلف کشور، زبان های اقلیت هایی مانند روسی، ارمنی، آذربایجانی، آسی و آبخازی نیز رواج دارند و در برخی مدارس، آموزش به این زبان ها نیز ارائه می شود.

اقتصاد

اقتصاد گرجستان، پس از فروپاشی شوروی سابق در سال ۱۹۹۱ و تجربه جنگ های داخلی، با بحران های شدیدی روبرو شد. اما در سال های اخیر، این کشور رشد قابل توجهی را تجربه کرده و به اقتصادی پیشرفته و نوین در مقایسه با کشورهای همتراز خود دست یافته است. گرجستان به دلیل دسترسی به آب های آزاد، آب و هوای مناسب، کشاورزی پیشرفته، معادن غنی و صنعت گردشگری، پتانسیل های اقتصادی بالایی دارد.

قبل از سال ۱۹۹۱، گرجستان صادرکننده عمده فرآورده های غذایی و کشاورزی به سایر جمهوری های شوروی بود. پس از استقلال، بازارهای سنتی از دست رفتند، اما به سرعت بازار کشاورزی رونق یافت. این کشور زادگاه شراب در دنیا محسوب می شود و تاکستان های وسیعی در مناطق شرقی و جنوب شرقی آن وجود دارد که از آن ها یکی از بهترین شراب های جهان تولید می شود. کشت مرکبات، چای، غلات، سیب زمینی و سبزیجات نیز در این کشور رونق دارد.

صنعت، شاخه اصلی اقتصاد گرجستان محسوب می شود و نقش زیادی در تولید ناخالص داخلی دارد. صنایع غذایی، صنایع سبک (نساجی، پوشاک، کفش)، ماشین سازی و صنایع فلزی، سهم عمده ای از تولیدات صنعتی را به خود اختصاص می دهند. کارخانه های تولید گوشی های هوشمند هواوی و سونی برای بازار اروپا نیز در گرجستان فعالیت می کنند.

گرجستان دارای معادن متعددی از جمله زغال سنگ (معدن چیاتورا بزرگترین معدن منگنز جهان)، منگنز، خاک نسوز، فلزات آهنی، باریت، عقیق، مرمر، سنگ آهن، آرسنیک، مولیبدن، تنگستن و جیوه است. بخش خدمات، به ویژه گردشگری، نیز نقش مهمی در اقتصاد گرجستان ایفا می کند. این کشور از نظر تولید برق آبی نیز جایگاه مهمی دارد و مازاد برق خود را به کشورهای همسایه صادر می کند. مسیرهای انرژی مانند خطوط لوله نفت و گاز نیز از این کشور عبور می کنند که به اهمیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی آن می افزاید.

«گرجستان با بهره گیری از منابع طبیعی غنی، موقعیت استراتژیک و پتانسیل بالای گردشگری، در حال تبدیل شدن به یک قطب اقتصادی در منطقه قفقاز است.»

گردشگری

گردشگری یکی از بخش های حیاتی و رو به رشد اقتصاد گرجستان است که نقش مهمی در توسعه این کشور ایفا می کند. با توجه به جاذبه های طبیعی متنوع از سواحل دریای سیاه تا کوهستان های سر به فلک کشیده قفقاز و شهرهای تاریخی و فرهنگی، گرجستان به مقصدی محبوب برای مسافران از سراسر جهان تبدیل شده است. در سال ۲۰۱۷، بیش از ۷.۵ میلیون نفر وارد این کشور شدند که بخش قابل توجهی از آن ها را توریست ها تشکیل می دادند و درآمد حاصل از آن به ۲.۷۳ میلیارد دلار رسید.

گرجستان شهرهای توریست پذیر زیادی دارد، از جمله کوتائیسی، زوگدیدی، سیغناغی، بورجومی، پوتی و تلاوی که زادگاه شراب دنیاست. هر یک از این مقاصد، تجربه ای متفاوت را برای بازدیدکنندگان فراهم می آورند. زیرساخت های حمل و نقل نیز در گرجستان در حال توسعه است، از جمله فرودگاه های بین المللی در تفلیس و باتومی، شبکه جاده ای گسترده و راه آهن که دسترسی به مناطق مختلف را آسان می سازد.

جاذبه های طبیعی گرجستان شامل مناطق کوهستانی مناسب برای اسکی (مانند گوداوری و باکوریانی)، چشمه های آب گرم و معدنی درمانی، و سواحل دریای سیاه با ماسه های شفابخش است. این تنوع، گرجستان را به مقصدی مناسب برای انواع سلیقه های گردشگری، از ماجراجویی و طبیعت گردی گرفته تا استراحت و درمان، تبدیل کرده است.

تفلیس

تفلیس، پایتخت و بزرگترین شهر گرجستان، مهم ترین مرکز فرهنگی، اقتصادی و سیاسی این کشور است. این شهر در دو طرف رود کر (متکواری) در درون دره ای گسترده شده و از نظر جغرافیایی در مسیر تاریخی جاده ابریشم قرار گرفته است، که آن را همواره به پلی ارتباطی میان شرق و غرب تبدیل کرده است. نام تفلیس از واژه کهن «تپیلی» به معنای «گرم» گرفته شده که اشاره به چشمه های آب گرم فراوان در این شهر دارد.

این شهر با تاریخچه ای پرفراز و نشیب، زیر سیطره امپراتوری های گوناگونی بوده و از تمدن های غربی و شرقی تأثیر پذیرفته است که این تنوع به خوبی در فرهنگ و معماری آن نمایان است. از جاذبه های برجسته تفلیس می توان به کلیسای جامع سامبا اشاره کرد که بزرگترین کلیسای ارتدکس در منطقه قفقاز جنوبی است. قلعه ناریکالا، یکی از قدیمی ترین بناهای شهر، بر فراز تپه ای مشرف به تفلیس و رود کورا قرار دارد.

محله حمام های گوگردی، با حمام هایی به سبک معماری ایرانی، از دیگر نقاط دیدنی تفلیس است که ریشه در افسانه های بنیان گذاری شهر دارد. میدان آزادی، به عنوان قلب شهر، محل رویدادهای مهم تاریخی و تجمع های عمومی بوده است. مجسمه «مادر گرجستان» یا «کاترین دادا» نیز بر فراز تفلیس، نمادی از مهمان نوازی و مقاومت مردم گرجستان است. دریاچه های تفلیس، لیسی و لاک پشت نیز فضاهایی برای استراحت و تفریح در دل طبیعت شهر فراهم می کنند.

باتومی

باتومی، شهری بندری بر کرانه دریای سیاه و پایتخت جمهوری خودمختار آجاریا، یکی از زیباترین و رو به رشدترین شهرهای گرجستان است. این شهر، تلفیقی از زندگی شهری مدرن، سرگرمی های ساحلی و پارک های زیبا را ارائه می دهد و به عنوان یک دروازه تجاری مهم برای گرجستان با قاره اروپا عمل می کند. تاریخ باتومی به دوران باستان بازمی گردد و در طول قرون، تحت نفوذ امپراتوری های مختلفی از جمله هخامنشیان، رومیان، عثمانی ها و روس ها بوده است.

بلوار باتومی، یک پارک ساحلی طولانی با مسیرهای پیاده روی، درختان زیبا، کافه ها و بارها، قلب تپنده این شهر است. باغ گیاه شناسی باتومی، یکی از بزرگترین باغ های گیاه شناسی جهان، با بیش از ۵۰۰۰ گونه گیاهی، از دیگر جاذبه های مهم این شهر است. میدان پیازا، با فضاهای ورزشی و فواره های موزیکال، مرکزی برای فعالیت ها و رویدادهای عمومی است.

مجسمه مدئا، نمادی از پیوند گرجستان با افسانه های یونانی و اروپا، و مجسمه «علی و نینو»، نمادی از عشق و جدایی که به صورت متحرک ساخته شده است، از جمله آثار هنری برجسته باتومی هستند. این شهر همچنین دارای موزه هایی مانند موزه هنر آجاریا و موزه استالین در گوری (نزدیک باتومی) است که به بازدیدکنندگان فرصت می دهد با تاریخ و فرهنگ غنی منطقه آشنا شوند. سواحل باتومی، اگرچه عمدتاً سنگلاخی هستند، اما زیبایی های خاص خود را دارند و محلی محبوب برای استراحت و تفریح در تابستان هستند.

سواحل گرجستان

سواحل گرجستان در امتداد دریای سیاه، یکی از جاذبه های مهم گردشگری این کشور به شمار می روند که از دهانه رود دماغه گونیو تا شهر سوچی در روسیه کشیده شده اند. این خط ساحلی حدود ۳۵۰ کیلومتر طول دارد و تنوع بی نظیری از مناظر و ویژگی ها را ارائه می دهد. از مهم ترین مناطق ساحلی گرجستان می توان به اورکی (Ureki) و گونیو کواریاتی اشاره کرد.

اورکی، منطقه ای در غرب گرجستان و در کنار دریای سیاه، به دلیل ماسه های مغناطیسی و شفابخش خود شهرت جهانی دارد. ماسه های این منطقه به رنگ قهوه ای تیره بوده و از دیرباز مردم معتقد بودند که دارای خواص درمانی هستند. تحقیقات علمی در قرن نوزدهم نشان داد که این ماسه ها حاوی مواد معدنی خاصی هستند که میدان های مغناطیسی طبیعی ایجاد می کنند و بر ارگانیسم بدن انسان تأثیر مثبت دارند. به همین دلیل، بسیاری از افراد برای درمان بیماری ها و تضمین سلامت به این منطقه سفر می کنند.

سواحل اورکی دارای عمق بسیار اندکی هستند که آن ها را برای خانواده های دارای فرزند بسیار مناسب می سازد. آب و هوای این منطقه مرطوب و معتدل است، با میانگین دمای ۵.۸ درجه سانتی گراد در ژانویه و بیش از ۲۳ درجه در اوت. علاوه بر اورکی، مناطق دیگری مانند گونیو کواریاتی نیز با آب های تمیزتر و جمعیت کمتر، برای کسانی که به دنبال آرامش بیشتر هستند، مقاصد جذابی محسوب می شوند. این سواحل، با ترکیب زیبایی های طبیعی و خواص درمانی، تجربه ای منحصر به فرد را برای بازدیدکنندگان فراهم می آورند.

«سواحل مغناطیسی اورکی در گرجستان، مقصدی منحصر به فرد برای گردشگری درمانی و آرامش بخش، با شهرتی جهانی در میان طبیعت دوستان و جویندگان سلامت.»

سوالات متداول

گرجستان در کدام منطقه جغرافیایی قرار دارد؟

گرجستان در منطقه قفقاز جنوبی واقع شده است. این کشور به عنوان یک پل ارتباطی میان دو قاره اروپا و آسیا شناخته می شود و به همین دلیل، اغلب در منطقه اوراسیا دسته بندی می گردد.

همسایگان گرجستان کدام کشورها هستند؟

گرجستان از شمال با روسیه، از شرق با آذربایجان، و از جنوب با ارمنستان و ترکیه همسایه است. در غرب نیز با دریای سیاه مرز آبی دارد.

فاصله ایران تا گرجستان چقدر است؟

فاصله ایران تا گرجستان بسته به نقطه مبدأ و مقصد متفاوت است. به صورت زمینی، فاصله تهران تا تفلیس حدود ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر است که با خودرو حدود ۱۵ تا ۱۸ ساعت زمان می برد.

مساحت کشور گرجستان چقدر است؟

مساحت کلی کشور گرجستان حدود ۶۹,۷۰۰ کیلومتر مربع (۲۶,۹۱۱ مایل مربع) است. این مساحت آن را به دومین جمهوری بزرگ در منطقه قفقاز جنوبی از نظر وسعت تبدیل می کند.

پایتخت گرجستان کدام شهر است؟

پایتخت گرجستان، شهر تفلیس است. این شهر بزرگترین و پرجمعیت ترین شهر گرجستان نیز به شمار می رود و مرکز اصلی سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور است.