نظر آیت الله سیستانی در مورد شرف الشمس و آداب آن

نظر آیت الله سیستانی در مورد شرف الشمس چیست؟ شرف شمس از نظر فقهی چه جایگاهی دارد و آیا این موضوع پشتوانه دینی معتبر دارد یا خیر. اکثر افراد به‌ویژه وقتی بحث‌هایی مانند حکاکی نقش، آداب خاص یا توصیه‌های عبادی مطرح می‌شود، طبیعی است که به سراغ دیدگاه مراجع تقلید بروند تا مرز میان باور مذهبی و فرهنگ عامه را تشخیص دهند. در این مطلب به نظر آیت الله سیستانی در این مورد خواهیم پرداخت.

نظر آیت الله سیستانی در مورد شرف الشمس

در پاسخ دقیق باید گفت آیت‌الله العظمی سیستانی نظر فقهی مستقیم و مستقل درباره تأیید یا رد شرف‌الشمس بیان نکرده‌اند؛ اما بر اساس آنچه از دفتر پاسخگویی آیت‌الله سیستانی نقل شده، شرف‌الشمس یک پدیده نجومی با قدمتی تاریخی دانسته شده و تصریح گردیده که این موضوع هیچ ارتباطی با باورهای صد یا دویست سال اخیر و فرقه‌هایی مانند بهائیت ندارد.

آداب و اعمال شرف الشمس از منظر فقهی

این توضیح نشان می‌دهد که شرف الشمس به عنوان یک پدیده تاریخی ـ نجومی مورد تأیید و صحیح است. اما باید توجه داشت که این پاسخ فقهی مربوط به تأیید یا عدم تأیید آن است و ارتباطی با آدابی که امروزه ذیل آن انجام می‌شود نیست.

به همین دلیل وقتی درباره اعمالی که مردم برای این روز نقل می‌کنند صحبت می‌شود — مثلاً اینکه برخی می‌پرسند آیا انجام غسل شرف الشمس مستحب شرعی قطعی است یا نه — پاسخ فقهی این است که برای چنین اعمالی، عنوان استحباب نیازمند دلیل معتبر روایی است. در غیر این صورت، اگر کسی آن را انجام دهد، باید با نیت رجاء و امید به مطلوبیت انجام دهد، نه به عنوان یک حکم ثابت دینی.

همین قاعده درباره دیگر آداب و اعمال نیز جاری است. یکی دیگر از این آداب دعای مخصوص روز  شرف الشمس است. دعا و توسل ذاتاً امری مطلوب است، اما نسبت دادن اثر خاص، زمان ویژه یا ثواب معین به یک دعا، بدون سند معتبر، مطلوب نیست. اما از آنجایی که این دعا سند معتبری دارد می‌توان به آن اتکا نمود. بنابراین نگاه فقهی، اصل دعا را می‌پذیرد ولی انتساب‌های جزئی و آثار تضمینی را نیازمند مدرک می‌داند.

در نتیجه، برای بررسی چنین موضوعاتی نباید به مطالب پراکنده فضای مجازی اکتفا کرد؛ بلکه لازم است هر ادعا منبع معتبر داشته باشد تا روشن شود کدام بخش ریشه در متون دینی دارد و کدام بخش حاصل فرهنگ و باورهای متأخر است. این رویکرد مانع خلط میان سنت دینی و برداشت‌های غیرمستند می‌شود.

سخن پایانی

در جمع‌بندی، آنچه درباره نظر آیت الله سیستانی در مورد شرف الشمس می‌توان گفت این است که اظهار نظر فقهی صریحی در تأیید آیین‌های رایج وجود ندارد، شرف‌الشمس به‌عنوان پدیده‌ای تاریخی ـ نجومی معرفی شده، و اعمال منسوب به آن در صورت انجام، باید بدون قطعیت‌بخشی شرعی و با پرهیز از خرافه‌گرایی صورت گیرد.